📌 Form 15G, 15H અને નવા Form 121 વિશે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા (2026 Update)

🔰 પરિચય

ભારતમાં Income Tax નિયમો સમયાંતરે બદલાતા રહે છે. 1 એપ્રિલ 2026 પછી નવા Income Tax Act 2025 અને Rules 2026 લાગુ થવાની ચર્ચા સાથે ઘણા ફોર્મમાં પણ ફેરફાર જોવા મળે છે.

તેમાંથી સૌથી મોટો બદલાવ છે:
👉 Form 15G અને Form 15H ને replace કરીને Form 121 લાવવું.

---

📌 Fixed Deposit પર TDS શું છે?

જ્યારે તમે બેંકમાં FD કરો છો ત્યારે તમને interest મળે છે.

• Interest વધારે થાય તો TDS કાપવામાં આવે છે

• પછી તમે ITR ફાઈલ કરીને refund લઈ શકો છો

👉 પરંતુ refund આવવામાં સમય લાગે છે

---

📌 Form 15G શું છે?

• Non-Senior Citizen માટે

• Income basic exemption કરતા ઓછી હોય ત્યારે

• અંદાજે ₹4 લાખ સુધી income પર ઉપયોગ થાય છે

• ✅ Example – Form 15G

  👨 વ્યક્તિની ઉંમર: 35 વર્ષ
  🏦 FD Interest: ₹35,000
  💼 Total Annual Income: ₹2,40,000

  📌 કારણ:
  વ્યક્તિની કુલ આવક Tax Limit કરતાં ઓછી છે અને Tax Liability NIL છે.

  ✅ તેથી તે Form 15G ભરી શકે અને TDS કપાશે નહીં.

---

📌 Form 15H શું છે?

• Senior Citizen (60+ age) માટે

• Estimated income limit વધારે હોય છે (₹12 લાખ સુધી)

• TDS avoid કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે

• ✅ Example  – Form 15H

  👴 વ્યક્તિની ઉંમર: 67 વર્ષ
  🏦 FD Interest: ₹75,000
  💰 Pension + Interest Total Income: ₹4,20,000

  📌 કારણ:
  Senior Citizen છે અને Final Tax NIL આવે છે.

  ✅ તેથી તે Form 15H submit કરી શકે.

---

⚠️ મહત્વપૂર્ણ નિયમો

• દર વર્ષે નવું form ભરવું પડે છે

• April મહિનામાં submit કરવું જરૂરી છે

• ખોટી માહિતી આપવી legal offense બની શકે છે

---

📌 New Update: Form 121

હવે બંને forms merge થઈને એક નવું form આવશે:

👉 Form 121

Features:

• Single unified declaration

• Senior અને Non-Senior બંને માટે

• Simple process

• Bank TDS ન કાપે

• ✅ Example  – નવું Form 121 (2026 પછી)

  👨 ઉંમર: 45 વર્ષ
  🏦 Bank Interest: ₹48,000
  💼 Total Income: ₹2,80,000

  📌 2026 પછી:
  હવે અલગ 15G અથવા 15H નહીં રહે.

  ✅ આ વ્યક્તિ સીધું Form 121 submit કરશે.

---

📌 Eligibility

Non-Senior:

• ₹4 લાખ સુધી estimated income

Senior:

• ₹12 લાખ સુધી estimated income

• ✅ Example  – Form 121 Senior Citizen માટે

  👴 ઉંમર: 72 વર્ષ
  🏦 FD Interest: ₹95,000
  💰 Total Income after deductions: Tax NIL

  📌 કારણ:
  Senior Citizen છે અને Tax Liability નથી.

  ✅ તેથી 2026 પછી તેઓ પણ Form 121 ભરશે.

---

📌 Additional Benefit

• FD interest

• Investment income

• Mutual fund / dividend income

---

📌 Conclusion

Form 121 systemનો હેતુ છે:
👉 Tax process simple બનાવવો
👉 TDS avoid કરવાની સરળ રીત આપવી
👉 Refund delays ઘટાડવા

📌 Form 15G, 15H અને નવા Form 121 વિશે  FAQ 

❓FAQ 1: Form 15G શું છે?

Form 15G એ એક Self-Declaration Form છે જે 60 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના Resident Individuals/HUF દ્વારા ભરવામાં આવે છે જેથી બેંક FD Interest, RD Interest વગેરે પર TDS કપાય નહીં.

📌 શરતો:

• વ્યક્તિ Indian Resident હોવી જોઈએ

• Age 60 થી ઓછી હોવી જોઈએ

• Total Tax Liability NIL હોવી જોઈએ

• Total Income Basic Exemption Limit કરતાં ઓછી હોવી જોઈએ

📌 ક્યાં ઉપયોગ થાય?

• Bank FD Interest

• Post Office Deposit

• EPF Withdrawal

• Dividend Income

---

❓FAQ 2: Form 15H શું છે?

Form 15H ખાસ કરીને Senior Citizens (60 વર્ષ કે વધુ) માટે હતું.

📌 મુખ્ય ફાયદો:
Senior Citizen માટે Estimated Total Income exemption limit કરતાં વધુ હોય છતાં જો Final Tax NIL હોય તો પણ Form 15H આપી શકાય.

📌 કોણ ભરી શકે?

• Resident Senior Citizen

• Age 60+

• Final Tax Liability NIL

📌 ઉપયોગ:

• FD Interest પર TDS બચાવવા

• Pension/Interest Income માટે

---

❓FAQ 3: નવું Form 121 શું છે?

2026 થી સરકારે Form 15G અને Form 15H ને મળીને એક નવું Unified Form “Form 121” શરૂ કર્યું છે.

📌 Effective Date:
➡️ 1 April 2026 થી

📌 હવે શું બદલાયું?

• અલગ 15G અને 15H નહીં રહે

• બધા eligible taxpayers માટે એક જ Form 121 રહેશે

• Age આધારિત difference દૂર થયો

📌 આ Form નો હેતુ:
જો તમારી Estimated Tax Liability NIL હોય તો TDS Deduction અટકાવવા.

---

❓FAQ 4: Form 121 કોણ ભરી શકે?

📌 Eligible Persons:

• Resident Individual

• Senior Citizen

• HUF

📌 કોણ નથી ભરી શકતા?

• Non-Residents (NRI)

• Companies

• Partnership Firms

📌 જરૂરી Documents:

• PAN Card

• Previous ITR Details

• Estimated Income Details

📌 Important:
PAN ન આપો તો Higher TDS કપાઈ શકે.

---

❓FAQ 5: Form 121 ક્યાં અને કેવી રીતે Submit કરવું?

તમે Form 121 નીચેની જગ્યાએ Submit કરી શકો:

• Bank

• Post Office

• EPFO

• Financial Institution

📌 Submit કરવાની રીત:

1. Online Net Banking દ્વારા

2. Branch માં Physical Form આપીને

3. EPFO Portal પર upload કરીને

📌 દર વર્ષે નવું Form ભરવું ફરજિયાત છે.

📌 Form 121 ના લાભ:
✅ TDS બચાવી શકાય
✅ Refund માટે રાહ જોવાની જરૂર નહીં
✅ Senior Citizen અને Non-Senior માટે એક જ Form
✅ Process વધુ સરળ

---

🔥 2026 નું સૌથી મોટું બદલાવ

જૂનું સિસ્ટમ	નવું સિસ્ટમ (2026)
Form 15G	rowspan=2 → Form 121
Form 15H	Form 121
અલગ Age Rules	Common Form
Old Income Tax Act 1961	New Income Tax Act 2025

---

📌 મહત્વપૂર્ણ Tips

✅ Form submit કરતા પહેલા Estimated Income check કરો
✅ PAN update રાખો
✅ Bank માં April મહિનામાં જ submit કરો
✅ Wrong Declaration કરશો તો Penalty લાગી શકે

---

વધુ માહિતી માટે

• Income Tax Department Official Website

---